فلوراید و سلامت دندان ها

فلوراید یک مادّۀ معدنی طبیعی است که دندان ها را استحکام بخشیده و مانع از کرم خوردگی آنها می شود. این مادّه طیّ دهه های متمادی یک درمان ضروری برای سلامتی دهان و دندان بوده است. فلوراید از سلامت مینای دندان محافظت کرده و با باکتری هایی که به دندان ها و لثه ها آسیب می رسانند مبارزه می کند. مینای دندان لایه محافظ خارجی هر دندانی است.

اگر شما در معرض خطر ابتلا به پوسیدگی و یا کرم خوردگی دندان قرار دارید استفاده از فلوراید می تواند به طور خاصی مؤثر باشد. کرم خوردگی زمانی بوجود می آید که باکتری ها روی دندان ها و لثه ها ایجاد شده و لایه چسبنده و سخت پلاک را بوجود می آورند. پلاک اسیدی را تولید می کند که باعث تخریب و از بین رفتن بافت دندان ها و لثه ها می شود. اگر پلاک لایه مینای دندان را از بین ببرد، باکتری ها می توانند در خون و عصب ریشۀ دندان نفوذ کرده و باعث آسیب ریشۀ دندان شوند.

در طول درمان حرفه ای فلوراید چه اتفاقی روی می دهد؟

دندانپزشکان درمان های حرفه ای فلوراید را در قالب شستشوی بسیار فشرده، استفاده از کف، ژل، یا از طریق جلای دندان و جرم گیری آن انجام می دهند. و برای این شیوۀ درمانی ممکن است یک گاز استریل، برس و سینی دندانپزشکی برای قرار دادن این ابزارها داخل سینی و یا دهانشویه برای تمیز کردن مورد استفاده قرار گیرد. 

این درمان ها حاوی فلوراید بسیار زیادی نسبت به آنچه که در آب و خمیر دندان شما وجود دارد می باشند. و مدت درمان بیشتر از چند دقیقه طول نمی کشند. ممکن است از شما خواسته شود که بعد از درمان به مدت 30 دقیقه از خوردن و آشامیدن خودداری کنید، تا فلوراید بتواند کاملاً جذب شود. 

همیشه پروندۀ پزشکی خود را به طور کامل در اختیار دندانپزشک قرار دهید تا او بتواند شیوۀ درمان صحیح را با توجه به شرح حال پزشکی شما انتخاب کند. 

هزینه درمان فلوراید چقدر است؟

معمولا بیمه درمان های فلوراید را برای کودکان در دندانپزشکی تحت پوشش قرار می دهد. با این حال، بزرگسالان ممکن است 10 تا 30 دلار و یا بیشتر از آن را از جیب خود پرداخت کنند. همیشه قبل از درمان، هزینه آن را از دندانپزشک خود بپرسید.

چقدر فلوراید نیاز دارید؟

انجمن دندانپزشکی آمریکا هر 3، 6 یا 12 ماه بسته به سلامت دهان و دندانتان یک درمان حرفه ای فلورایدی را در مطب دندانپزشکی به شما توصیه می کند. اگر شما در معرض خطر ابتلا به کرم خوردگی دندان قرار دارید، دندانپزشک شما همچنین ممکن است یک فلوراید خاص شستشو یا ژل برای استفاده به طور منظم در خانه برایتان تجویز کند.

این عوامل می توانند خطر ابتلا به کرم خوردگی دندان را افزایش دهند:

  •  مصرف بیش از حد مواد مخدر یا الکل
  •  بی نظمی در عادت های غذایی
  •  بهداشت ضعیف دهان و دندان
  •  نبود مراقبت های دقیق دندانپزشکی 
  •  رژیم غذایی نامناسب
  •  خشک بودن دهان یا کاهش بزاق دهان
  • مینای ضعیف دندان

منابع متداول رژیم غذایی حاوی فلوراید عبارتند از:

  • چای
  • آب
  • غذای طبخ شده در آب
  • ماهی که همراه با استخوان خورده شود
  • غذای کودک (شیر خشک)

جذب بهینۀ فلوراید از طریق مصرف آب، غذا، و مکمل های غذایی صورت می گیرد. کلینیک مایو (Mayo) مقادیر روزانۀ توصیه شده برای جذب فلوراید را به این ترتیب شرح می دهد:

  •  کودکان تا 3 سال:  0.1 تا 1.5 میلی گرم
  • کودکان 4 تا 6 سال:  1 تا 2.5 میلی گرم
  • کودکان 7 تا 10 سال: 1.5 تا 2.5 میلی گرم
  • نوجوانان و بزرگسالان: 1.5 تا 4 میلی گرم

فلوراید برای کودکان

اگر فرزند شما زیر 3 سال داشته باشد، دندان هایش را بایستی با نظارت دقیق والدین مسواک بزند. تنها یک لایۀ نازک از خمیر دندان فلوراید را روی مسواک آنها بمالید. خمیردندانی که روی مسواک می مالید بایستی کمتر از نیمی از دندانه های مسواک و یا کمتر از اندازۀ یک دانه برنج باشد.

توصیه شده است که برای کودکان 3 تا 6 سال اندازۀ یک نخود بر روی مسواک آنها خمیر دندان مالیده شود. شما باید بر مسواک زدن کودکان نظارت داشته باشید و مطمئن شوید که آنها هنگام مسواک زدن خمیر دندان را قورت نداده و محتویات دهان را بیرون می ریزند.

مزایای فلوراید چیست؟

فلوراید مواد معدنی را به سطوح دندانی یعنی جایی که ممکن است باکتری ها در آنجا مینای دندان را از بین ببرند، باز می گرداند. همچنین می تواند از رشد باکتری های مضر دهان ممانعت کرده و از کرم خوردگی بیش از حدّ دندان ها جلوگیری کند.  

به گفتۀ دکتر نیکِتا وی شاه (Niketa V. Shah) دندانپزشک اهل شیکاگو، فلوراید نمی تواند پوسیدگی را از بین ببرد، اما یک سطح مستحکم بیرونی برای دندان های شما بوجود می آورد، با این کار می تواند مانع از نفوذ و پیشرفت این پوسیدگی در قسمت های داخلی دندان ها شود.

فلوراید هم برای کودکان و هم برای بزرگسالان مفید است. کودکان هر چه از سنین پایین تر شروع به استفاده از فلوراید کنند، به همان میزان احتمال کمتری دارد که دچار کرم خوردگی و پوسیدگی دندان شوند. یک مطالعه گسترده نشان می دهد که کودکان و نوجوانانی که درمان های فلوراید را برای مدت یک سال دریافت کرده بودند، 43 درصد کمتر احتمال دارد که دچار پوسیدگی و کرم خوردگی دندان شوند.

قبل از اینکه فلوراید به خمیر دندان ها اضافه شود، مطالعات نشان داده بود که افرادی که از آب حاوی فلوراید استفاده می کنند، 40 تا 60 درصد کمتر احتمال داشت که دچار کرم خوردگی دندان شوند. انجمن دندانپزشکی آمریکا و مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری ها توصیه می کنند که مقادیری از فلوراید در آب آشامیدنی نیز افزوده شود.

آیا استفاده از فلوراید عوارض جانبی دارد؟

همانند هر داروی دیگری، مصرف بیش از حد فلوراید می تواند عوارضی در پی داشته باشد. وقتی که به طور اتفاقی بیش از حد مجاز استفاده کنید (اُوردوز کنید) و یا زمانی که مقدار تجویز آن بیشتر از حد معمول باشد، فلوراید زیادی دریافت خواهید کرد. امروزه مسمومیّت با فلوراید بسیار نادر است، در عین حال، کودکانی که بیش از حد در معرض استفاده از فلوراید قرار می گیرند رشد استخوان ها و دندان های آن ها دچار آسیب می شود. لذا، بسیاری از خمیردندان هایی که کودکان استفاده می کنند حاوی فلوراید نمی باشد.

استفادۀ بیش از حد فلوراید می تواند باعث بروز این مشکلات شود:

  • وجود لکّه های سفید بر روی دندان های دائمی
  • ایجاد لکّه و حفره های کوچک بر روی دندان ها
  • مشکلات مربوط به هوموستاز استخوان
  • بافت استخوانی بسیار متراکم که چندان قوی نیستند

مسمومیّت حاد، از جمله مصرف بیش از حد قرص های مكمل حاوی فلوراید، می تواند این عوارض را در پی داشته باشد:

  •  حالت تهوع
  • اسهال
  • خستگی
  • تعریق بیش از حد

 و حتی می تواند منجر به مرگ شود. همیشه مکمل های فلوراید را دور از در دسترس کودکان قرار دهید.

 آیا شما نیاز به استفاده از خمیر دندان دارید؟

اینکه روزی دوبار مسواک بزنید بهترین راه برای حذف پلاک از دندان ها و لثه ها است. نخ دندان کشیدن و یا استفاده از وسیله ای برای تمیز کردن قسمت هایی از سطوح دندان که نمی توان توسط مسواک آن قسمت ها را تمیز کرد، لازم و ضروری است.

 شیوۀ مسواک زدن و  حرکت دادن و مالیدن مسواک بر روی دندان بسیار مهم است. شما می توانید دندان های خود را فقط با آب بشویید، اما استفاده از خمیر دندان حاوی فلوراید و دیگر مواد تمیز کننده، مزایای مسواک زدن را تا حد زیادی افزایش می دهد.

فلوراید به طور طبیعی در بسیاری از منابع آبی وجود دارد، اما اضافه کردن مقدار کمی از فلوراید به آب شیرین به خصوص برای افرادی که امکان دسترسی منظم به دندانپزشک را ندارند بسیار مفید است.

شما می توانید به دو طریق فلوراید دریافت کنید:

  •  به صورت موضعی با استفاده از خمیر دندان و درمان فلورایدی در دندانپزشکی
  • به صورت سیستماتیک با مصرف آب و مکمل های غذایی

طبق گفته انجمن دندانپزشکی آمریکا، بهتر است فلوراید را به هر دو صورت موضعی و سیستماتیک دریافت کنید. بنابراین، حتی اگر آب منطقه ای که در آن ساکن هستید دارای مقادیر زیاد فلوراید افزوده شده باشد، باز هم شما نیازمند استفاده از خمیر دندان حاوی فلوراید هستید.

نکتۀ اصلی

فلوراید یک ماده معدنی طبیعی است که از کرم خوردگی دندان ها جلوگیری می کند. و مواد معدنی را به مینای دندان باز می گرداند و مانع از ایجاد باکتری های مضر در دهان می شود. مصرف بیش از حد فلوراید عوارض منفی در پی دارد.

 سلامت دهان به طور عمده بر سایر عملکردهای بدن و بهداشت عمومی تاثیر می گذارد. برای مراقبت هر چه بهتر از دهان خود:

• روزی دوبار و هر بار به مدت دو دقیقه دندانهایتان را مسواک بزنید.

• روزی یکبار نخ دندان بکشید

 • از مصرف خوراکی ها و نوشیدنی های شیرین خودداری کنید

 • سیگار نکشید

 • حداقل سالی یک بار به متخصص دندانپزشکی مراجعه کنید

منابع:
• Adair SM, et al. (2001). Recommendations for using fluoride to prevent and control dental caries in the United States.
cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/rr5014a1.htm
• Choi AL, et al. (2012). Developmental fluoride neurotoxicity: A systematic review and meta-analysis. DOI:
10.1289/ehp.1104912
• Fluoridation FAQs. (n.d.).
ada.org/en/public-programs/advocating-for-the-public/fluoride-and-fluoridation/fluoridation-faq
• Fluoride treatments in the dental office. (2007).
ada.org/~/media/ADA/Member%20Center/FIles/patient_72.ashx
• Haguenauer D, et al. (2000). Fluoride for the treatment of postmenopausal osteoporotic fractures: A meta-analysis. DOI:
10.1007/s001980070051
• Hidgon J, et al. (2015). Fluoride.
lpi.oregonstate.edu/mic/minerals/fluoride
• Institute of Medicine. (1997). Chapter 8: Fluoride. Dietary reference intakes for calcium, phosphorus, magnesium, vitamin d, and fluoride.
nap.edu/read/5776/chapter/10#297
• Kanduti D, et al. (2016). Fluoride: A review of use and effects on health. DOI:
10.5455/msm.2016.28.133-137
• Marinho VCC, et al. (2013). Fluoride varnishes for preventing dental caries in children and adolescents. DOI:
10.1002/14651858.CD002279.pub2
• Mayo Clinic Staff. (2017). Cavities/tooth decay.
mayoclinic.org/diseases-conditions/cavities/symptoms-causes/syc-20352892
• Mayo Clinic Staff. (2017). Sodium fluoride (oral route, dental route, oromuscal route).
mayoclinic.org/drugs-supplements/sodium-fluoride-oral-route-dental-route-oromucosal-route/description/drg-20066098
• Shah NV. (2018). Personal interview.
• Talking with your patients about community water fluoridation. (2005).
ada.org/~/media/ADA/Advocacy/Files/topics_fluoride_talkingpoints_patients.pdf?la=en
• Teeth and drug use. (2017).
betterhealth.vic.gov.au/health/conditionsandtreatments/teeth-and-drug-use

نظرات