نگاه اجمالی

دندان های مولر انتهای فک شما (دندان آسیاب)، که به عنوان دندان عقل نیز شناخته می شود، آخرین دندان های دائمی هستند که در دهان شما می رویند. این دندان ها معمولاً بین سنین 17 تا 21 سالگی در هر دو طرف فک بالایی و پایینی پدیدار می شوند. بسیاری از افراد در فک خود فضای کافی برای رشد دندان عقل ندارند لذا این دندان با برهم ریختن نظم دندان‌ها در  فک پدیدار می شود. این اتفاق می تواند منجر به بروز مشکلات متعددی شود.

اگر این اتفاق برای شما بیفتد، دندانپزشک شما احتمالاً عمل جراحی را برای کشیدن دندان عقل پیشنهاد خواهد کرد. کشیدن دندان عقل بسیار رایج است و جای زخم آن بسته به وضعیّت خاص شما ظرف مدت یک هفته بهبود می یابد. در صورتی که دندان عقل شما تحت شرایط خاصی رشد کرده و دندانهای دیگر را تحت تأثیر قرار داده باشد، زمان بهبود جای زخم آن بعد از عمل طولانی تر خواهد بود. این بدان معناست که دندان های عقل هنوز از زیر لثه بیرون نیامده و قابل مشاهده نیستند.   

روز جراحی دندانتان

کشیدن دندان عقل یک عمل جراحی سرپایی است بدین معنی که پس از مراجعه به مرکز جراحی در همان روز دندانتان را جراحی کرده و برمی گردید. اگر در حین عمل جراحی، بیهوشی موضعی یا آرام بخش برایتان تزریق شود، احتمالاً روی صندلی  دندانپزشکی به هوش آمده و بیدار خواهید شد. امّا در صورتی که از بیهوشی عمومی استفاده شده باشد بعد از مدت طولانی تری به هوش خواهید آمد، بنابراین شما را به اتاق احیاء انتقال می دهند. و ممکن است به یاد نیاورید که چگونه از صندلی دندانپزشکی به اتاق احیاء انتقال داده شده اید. از دندانپزشک خود بپرسید که کدام نوع آرامبخش را استفاده کنید.

بعد از عمل وقتی به هوش آمدید مجدداً حالت بی حسی دهان به آرامی از بین می رود و به حالت اول برمی گردد. تا حدودی احساس درد و تورم بعد از عمل طبیعی است. روز اول بعد از عمل خون ریزی جزئی در دهان خواهید داشت. اگر مایل بودید بلافاصله می توانید یک بسته یخ روی صورت خود بگذارید. همچنین به شما دستورالعمل هایی داده خواهد شد مبنی بر اینکه کی و چگونه داروهای مسکّن تجویز شده و یا در برخی موارد داروهای بدون نسخه را مصرف کنید.

شما بعد از اینکه به هوش آمدید و احساس کردید که حالتان خوب است به خانه فرستاده می شوید. لازم و اجباری نیست امّا بهتر است که یک نفر به عنوان همراه کنار شما باشد و او شما را به خانه برساند. به خصوص اگر بیهوشی عمومی انجام شود دندانپزشک شما ممکن است روی این مسئله تأکید داشته باشد، که حتماً کسی به عنوان همراه کنار شما باشد زیرا بلافاصله بعد از به هوش آمدن تا مدتی نمی توانید رانندگی کنید. 

شما می توانید بعد از عمل غذاهای بسیار نرم بخورید اما از مصرف الکل، کافئین و سیگار کشیدن اجتناب کنید. همچنین نبایستی از نی استفاده کنید، زیرا این کار می تواند عوارضی در پی داشته باشد.

بهبودی در دراز مدت

بسیاری از افراد بعد از جراحی دندان های عقل پس از سه تا چهار روز بهبودی کامل خود را به دست می آورند. اگر دندان های عقل شما به صورت فشرده و یا در زاویه ای نامناسب رشد داشته اند، بهبودی بعد از جراحی این دندان ها یک هفتۀ کامل زمان خواهد برد.

جای زخم تا ماه ها پس از جراحی بهبود پیدا نمی کند، بنابراین، هفته ها بد از عمل نیز در محل زخم عفونت وجود خواهد داشت. مراقب خودتان باشید و هر گونه نشانه ای که حاکی از وجود مشکل در این خصوص است را جدی بگیرید.

شما می توانید روز بعد از عمل فعالیّت های عادی و روزانه خود را از سر بگیرید، امّا از هرگونه فعالیّتی که باعث پارگی لخته خونی و یا جابجایی بخیّه ها در محل زخم شود، خودداری کنید. مواردی که در ذیل به آنها اشاره می شود برخی از این فعالیت ها هستند:

  • ورزش سنگین
  • سیگار کشیدن
  • تف کردن
  • نوشیدن از طریق نی

وجود کمی تورم، درد و خونریزی پس از جراحی دندان عقل طبیعی است. اگر دندان درد و یا خونریزی، بیش از حد و غیر قابل تحمل باشد، بلافاصله با دندانپزشک خود تماس بگیرید.

روز سوم بعد از عمل این عوارض بایستی برطرف شده و التیام یابند. و ظرف مدت یک هفته بعد از عمل تمام درد و خونریزی بایستی کاملاً قطع شود. 

برخی از عوارض می تواند نشانه عفونت یا آسیب عصبی باشد. در صورت بروز هر کدام از این علائم به پزشک مراجعه کنید:

  • مشکل بلع یا تنفس
  • تب
  • مؤثر نبودن دارو در برطرف کردن درد
  • تورمی که با گذر زمان بدتر می شود
  • بی حسی
  • خارج شدن خون یا چرک از بینی
  • متوقف نشدن خونریزی حتی با استفاده از گاز استریل و فشار دادن آن بر روی زخم

مراقبت در منزل

بعد از رفتن به خانه بسیار مهم است که برای مراقبت از دهان خود و جلوگیری از عفونت و عوارض های ناشی از آن، دقت و توجه کافی داشته باشید. دندانپزشک یا جراح دهان و فک و صورت، دستورالعمل های لازم در خصوص نحوه تمیز کردن و محافظت از دهان خود بعد از جراحی را به شما ارائه خواهند داد. احتمالاً این تنها زمانی است که دندانپزشک به شما می گوید که برای یک روز تمام نخ دندان استفاده نکنید، مسواک نزنید و دندان هایتان را نشویید.

دستورالعمل های معمول تمیز کردن دهان عبارتند از:

  • برای تمیز کردن از آب نمک جهت شستشوی دهان استفاده کنید. هنگام شستشو، محتویات دهان را تف نکنید و به جای آن سرتان را روی سینک خم کنید  واجازه دهید محتویات دهان بیرون بریزد.
  • گاز پانسمان را به آرامی روی زخم  بگذارید و بردارید تا خون اضافی را جذب کند.

شما باید قادر باشید که یک یا دو روز بعد از جراحی به زندگی عادی روزانه خود بازگردید. بسیار مراقب باشید تا یک هفته بعد از عمل، لختۀ خونی و یا بخیه ها دچار پارگی نشوند. مانند هر خراش دیگری، لختۀ خونی ایجاد شده روی حفرۀ دندان عقل، آن را محافظت کرده و التیام می بخشد. اگر لختۀ خونی پاره شود درد زیادی احساس خواهید کرد و به احتمال زیاد در معرض خطر عفونت قرار می گیرید. این حالت را ورم حفرۀ استخوانی می نامند و شما ممکن است تنها در یک قسمت و یا در تمام قسمت های حفرۀ محل زخم، ورم حفرۀ استخوانی داشته باشید. 

فعالیت هایی که در طی دورۀ بهبودی باید از انجام آنها خودداری کنید عبارتند از:

  • هرگونه فعالیّتی که باعث آسیب دیدن لختۀ خونی و جابجایی بخیّه ها می شود
  • سیگار کشیدن
  • تف کردن
  • نوشیدن مایعات از طریق نی

کنترل و مدیریت درد

راه های اصلی که می توان درد را کنترل کرد و میزان تورم را کاهش داد، استفاده از یخ و داروهای ضدّ درد است. از دندانپزشک خود بخواهید که شما را در مورد نحوۀ قرار دادن کیسۀ یخ  بر روی صورت تان راهنمایی کند. یخ را به صورت مستقیم روی صورت تان قرار ندهید چون این کار باعث می شود که پوست صورت تان دچار سوختگی با یخ شود. همچنین دندانپزشک در خصوص اینکه آیا فقط بایستی داروهای تجویز شده را مصرف کنید یا اینکه می توانید داروهای بدون نسخه را نیز مصرف کنید شما را راهنمایی خواهد کرد. 

همچنین مصرف آنتی بیوتیک ها نیز در طول دورۀ بهبودی برایتان تجویز می شود. این تجویز برای جلوگیری از بروز هر گونه عفونت است زیرا در طیّ این مدت دهان شما نسبت به رشد میکروب ها آسیب پذیر می شود. توجه داشته باشید که آنتی بیوتیک ها را طبق دستور پزشک و به طور منظم مصرف کنید.

غذاهایی که بایستی خورده شود و غذاهایی که باید از خوردن آنها اجتناب شود

هر چند که ممکن است بلافاصله بعد از عمل، اشتهای چندانی برای غذا خوردن نداشته باشید امّا مصرف مایعات و خوردن غذای مفید برای بهبودی شما بسیار مهم است. از پزشک خود بخواهید تا دستورالعمل های لازم در خصوص اینکه چند روز اول بعد از عمل چه غذاهایی می توانید بخورید، را برایتان ارائه دهد. غذاهایی را در نظر بگیرید  که به راحتی می توانید بخورید و نیازی به جویدن زیاد ندارند، و به لخته خونی  و یا بخیه ها آسیبی نمی رساند.

در ابتداغذاهای بسیار نرم و سبک را مصرف کنید، مانند:

  • پنیر خامه ای
  • سس سیب
  • پودینگ
  • سوپ
  • نوشیدنی های غلیظ

هنگام غذا خوردن از موارد زیر خودداری کنید:

  • خوردن غذای بسیار گرم که می تواند جای زخم را بسوزاند
  • خوردن آجیل یا دانه هایی که می توانند در حفرۀ دندان عقل گیر کنند
  • استفاده از نی، و یا مکیدن شدید غذا از روی قاشق که باعث آسیب دیدن لختۀ خونی و بخیه ها می شود.

به مرور زمان وقتی که بهبودی حاصل شد به آرامی شروع به خوردن غذاهای دلچسب و مورد علاقه خود کنید. 

مرور اجمالی

کشیدن دندان عقل یک روش بسیار رایج برای برطرف کردن یا پیشگیری از مشکلات مرتبط با دندان های آسیاب سوم (دندان عقل) می باشد. شما می توانید غذای نرم بخورید و روز بعد از عمل جراحی، فعالیت های روزمره خود را از سر بگیرید.

به طور معمول بهبودی بعد از جراحی دندان عقل  سه روز طول می کشد اما در برخی موارد می تواند تا یک هفته یا بیشتر نیز به طول بیانجامد. نکتۀ مهم آن است که برای کمک به بهبودی و جلوگیری از ایجاد عفونت، دستورالعمل های مراقبت در منزل را که توسط دندانپزشک به شما ارائه می شود به خوبی رعایت کنید. 

منابع:

• American Dental Association Staff. (n.d.). Wisdom teeth.
mouthhealthy.org/en/az-topics/w/wisdom-teeth
• Mayo Clinic Staff. (2015). Wisdom tooth extraction: What you can expect.
http://www.mayoclinic.org/tests-procedures/wisdom-tooth-extraction/basics/what-you-can-expect/prc-20020652
• Impacted wisdom teeth recovery. (n.d.).
ucsfhealth.org/conditions/impacted_wisdom_teeth/recovery.html
• UK National Health Service Staff. (2015). Wisdom tooth removal – recovery.
nhs.uk/Conditions/Wisdom-tooth-removal/Pages/Recovery.aspx

نظرات